TİROİT BEZİNİN FAZLA ÇALIŞMASI HİPERTİROİDİZMGRAVES HASTALIĞI

Hipertiroidizm, tiroit bezinden fazla tiroit hormonu T4 ve T3 salgılanmasıyla oluşan bir hastalıktır. Bu adı da verilir. Hipertiroidiye neden olan hastalıklar şunlardır:

1. Graves hastalığı,

2. Toksik nodüler guatr Tiroid bezindeki sıcak bir nodülden fazla hormon salgılanması

3. Tiroid bezinin cerahatleri tiroiditler,

4. Fazla iyod alınması nodülü olan hastaların iyodlu tuz veya iyodlu öksürük şurubu içmeleri ile

5. Fazla tiroid hormonu almakla Tiroit hormon ilaçlarının fazla alınması

Graves hastalığı tiroid bezinin sebebi meçhul otoimmün bir hastalığıdır. Bu hastalıkta beden tiroit bezine karşı TSH reseptör antikoru üretir ve bu antikorlar tiroit bezini uyararak fazla hormon üretmesine neden olurlar. Bu antikorların nasıl oluştuğu henüz öğrenilmemektedir. Bu hastalarda guatr ve gözlerde öne doğru çıkma-fırlama oftalmopati oluşur. Hipertiroidili hastaların çoğunda %70-80 Graves hastalığı vardır.

Sıcak nodüller de hipertiroidi yaparlar. Hipertiroidili hastaların % 5’inde sıcak nodül vardır.

Tiroit bezinin cerahatleri tiroiditleri sırasında da hastalığın ilk düzeyinde hipertiroidi büyüyebilir. Tiroit bezi cerahatlerinde boyunda sızı oluşur. Bazı hastalarda ateş vardır.

Hipertiroidisi olan bir hastada alttaki şikayetler ve belirtiler büyür :

1. Kilo kaybı

2. Adalelerde cılızlık

3. Ellerde titreme

4. Yatmada zorluk

5. Çarpıntı

6. Saçlarda incelme ve dökülme

7. Ciltte incelme ve nemlilik ve fazla terleme

8. Bağırsak hareketlerinde çoğalma ve bazen ishal

9. Asaplılık

10. Gözlerde ileri doğru fırlama

11. Adetlerde bozulma

12. Tiroit bezinde sihrime guatr oluşması

13. Sıcağa tahammül edememe

14. Erkeklerde memelerde sihrime

15. Kemik erimesi Osteoporoz

TANI

Hipertiroidi tanısı için kanda tiroid hormonlarına T4 ve T3 ve TSH seviyesine bakılır. Kanda T4 ve T3 seviyeleri yüksek, TSH düşük bulunursa hipertiroidi teşhisi konur.

HİPERTİROİDİ HİÇ REHABİLİTASYON EDİLMEZSE NE OLUR?

Hipertiroidi rehabilitasyon edilmezse hastada kilo kaybı devam eder; kalpte ritm bozukluğu, kalp yetmezliği ve bir cerahat veya enfeksiyon sırasında tiroit krizi, şok ve vefat oluşur. Bu sebeple hipertiroidi kesinlikle rehabilitasyon edilmesi gereken bir hastalıktır.

REHABİLİTASYON

Hipertiroidi rehabilitasyonunda 3 usul vardır :

1. İlaç rehabilitasyonu

2. Radyoaktif iyod rehabilitasyonu

3. Cerrahi operasyon

İLAÇ REHABİLİTASYONU:

Hipertiroidisi olan tam hastalara kanda yüksek olan tiroit hormonlarını klasik seviyeye getirmek için evvel ilaç rehabilitasyonuna başlanır. İlaç olarak kimyevi adı propiltiourasil olan ilaç Propycil tablet veya kimyevi adı metimazol olan ilaç Thyromazol tablet ve birliktesi nabız rakamını eksiltecek ilaçlar başlanır. İlacın dozunu hekiminiz hastalığın şiddetine göre ayarlar. İlaç rehabilitasyonuna başladıktan 6-8 hafta sonra tekerrür hakimiyete çağrılırsınız ve hormonlarınızın vaziyetine göre ilaç dozunun ayarlanması yapılır. Bu biçimde 1,5-2 ayda bir hakimiyetler yapılarak en az 9 ay – 1 sene ilaç rehabilitasyonuna devam edilir ve hekiminizin kararına göre ilaç kesilebilir. Hekimin haberi olmadan ilaç kesilirse hastalık tekerrür tutuşur veya nüks eder. Böylece o zamana kadar yapılan rehabilitasyon da boşa gitmiş olur. Bu sebeple ilaç rehabilitasyonu hekiminize danışılmadan kesilmemelidir.

İlaç rehabilitasyonu sırasında ateşiniz çıkar ve boğazda sızı olursa hemen hekiminize müracaat etmeniz gerekir. Bu gidişat kanda beyaz hücrelerin Akyuvar çok eksilmesinden dolayı olmuş olabilir. Çok ender olan bu gidişat oluşursa ilaçlar kesilerek radyoaktif iyod rehabilitasyonu yapılır.

Rehabilitasyon sırasında karaciğer enzimlerinde hafif yükselmeler olabilir. Ancak bu gidişat hipertiroidinin tesiriyle de olabilir. Bu sebeple SGOT Ankara Sanat Tiyatrosuanonim Şirket ve SGPT ALT enzim seviyeleri sık aralarla takip edilmeli ve rehabilitasyonla beraber enzim seviyeleri gitgide çoğalıyorsa ilaçlar kesilerek radyoaktif iyod rehabilitasyonu verilmelidir.

İlaçlar hekiminiz tarafından kesildikten sonra hastalık ilk 6 ayda % 30-50 nüks ettiğinden ilaç kesildikten sonra da tekerrür hakimiyete gelmek gerekir.

Sıcak nodül varsa ilaçlarla hormonlar klasik seviyeye getirildikten sonra radyoaktif iyod rehabilitasyonu veya operasyon yapılır.

İlaç rehabilitasyonuyla hastalığı düzelen hastalarda ilaç kesildikten sonra hastalık tekerrür tutuşursa veya nüks ederse kesin rehabilitasyon dediğimiz radyoaktif iyod rehabilitasyonu veya cerrahi rehabilitasyon yapılabilir.

Hipertiroidili hastaların dikkat etmeleri gereken bir husus İYOTLU TUZ YEMEMELERİDİR. Piyasada bazı şirketlerinin ürettikleri, kendiliğinden tuzluklu, İYOTSUZ TUZLAR satılmaktadır. Hipertiroidisi olan hastaların iyotsuz tuz yemeleri gerekir. Ailedeki öteki bireylerin iyot almalarını sağlamak için yemekler tuzsuz yapılmalı hasta iyotsuz tuz kullanmalı, ailedeki öteki bireyler ise iyotlu tuz kullanmalıdırlar.

Sigara içenlerde hastalık güç iyileştiğinden ve göz hastalığı ortaya çıktığından SİGARA İÇİLMEMELİDİR.

NÜKS, BAŞKA BİR DEYİŞLE HASTALIĞIN TUTUŞMASI ŞU HASTALARDA DAHA SIK GÖRÜLÜR:

1- Guatrın büyük olması

2- Genç yaştaki hastalarda

3- Hastalığı başlangıçta şiddetli olanlarda

4- Başlangıçta oftalmopati gözde dışarı fırlama olanlarda

5- Sigara içenlerde

6- İyotlu tuz kullananlarda veya iyotlu öksürük şurubu içenlerde

7- TPO antikorları yüksek olanlarda

8- Hormonları basmakalıpa getirebilmek için yüksek doz antitiroid ilaçlara lüzum olan hastalarda

9- TSH seviyelerindeki düşüklüğün düzelmediği hastalarda

Radyoaktif İyod Rehabilitasyonu

İlaç rehabilitasyonuyla hormonların klasik seviyeye geldiği hastalarda ilaçlar eksiltilerek kesilir. İlaçlar kesildikten sonra hastalık tekerrür nüks ederse tutuşursa bu kez kesin rehabilitasyon denilen radyoaktif iyod rehabilitasyonu veya operasyon yapılır.

Radyoaktif iyod rehabilitasyonu ayrıca sıcak nodülü olan ve hormonları yüksek olan hastalarda da seçim edilen bir rehabilitasyon alternatifidir. Bu hastalarda evvel ilaçlarla hormonlar basmakalıpa getirilir ve sonra radyoaktif iyod rehabilitasyonu yapılır.

Radyoaktif iyod Nükleer Tıp uzmanları tarafından endokrinoloji uzmanının hakimiyetinde verilir. Radyoaktif iyod verilmeden 3 gün evvel ilaçlar kesilir ve radyoaktif iyod aldıktan 3-4 gün sonra tekerrür başlanır. Radyoaktif iyodun kanser yapıcı veya faize sistemine hasarlı bir tesiri yoktur. Ancak bayanların 6 ay sonra hamile kalmalarına izin verilir. Radyoaktif iyod alan hastaların % 80-90’nında ilk sene içinde kalıcı hipotiroidi tiroid bezi yetmezliği büyür ve ömür boyu Levotiron veya Tefor gibi tiroid hormon ilacı almaları lüzumluluğu vardır. Bunu hastaların baştan öğrenmeleri ve kabul etmeleri gerekir.

Radyoaktif İyod Rehabilitasyonu Alan Hastalara Nasihatler:

1- Hastanın kullandığı çatal, kaşık ve bıçak başkası tarafından kullanılmaz. Bulaşıklar bulaşık aygıtında yıkanmalıdır.

2- Yeni doğan çocuklar 8 yaş altı çocuklar ve hamile bayanlarla yakın temas menedilir. Ancak aynı odada oturabilirler.

3- Hastanın bebeği varsa emzirmesi menedilir.

4- Tuvalet sonrası tuvalet 2 defa yıkanmalı ve eller iyice yıkanmalıdır.

5- Boğazda veya boyunda sızı olursa aspirin veya öteki eş ilaçlar verimli olabilirse de hekiminize danışmadan almayınız.

6- Asaplılık, ellerde titreme veya çarpıntı olursa ışınım tiroiditi hekime başvurmalıdır.

Cerrahi Operasyon Rehabilitasyonu:

Hipertiroidisi olan hastalardan guatrı büyük olanlarda öneri edilir. Tiroit bezinin bir kısmı veya tamamına yakını operasyonla alınır. Operasyon evveli ilaç rehabilitasyonuyla hormonların klasik seviyeye gelmesi sağlanmalıdır.

Operasyon ayrıca sıcak nodülü olan, ancak nodül çapı büyük olan hastalarda seçim edilen bir rehabilitasyon alternatifidir.

Prof. Dr. Metin Özata

Endokrinoloji ve Tiroit Uzmanı

Kalamış-İstanbul

KAYNAKLAR VE ÖNERİLEN KİTAPLAR

internet kitapçınız kitapyurdu.com dan binlerce kitaba ulaşabilirsiniz.

Prof. Dr. Metin Özata, Tiroit Hastalığı Nasıl Yenilir?, Epsilon yayınevi, 2005 baskıda

Tiroit hastalıklarına Aktüel yaklaşım Prof. Dr. Metin ÖZATA

Doğru Beslen Formda Kal Prof. Dr. Metin ÖZATA

www.tiroit.org

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir