TİROİD BEZİ HASTALIKLARI

Tiroid bezi, boynun ön kısmında yerleşmiş olan ve salgıladığı hormonlarla beden metabolizmamızı tertip eden endokrin bir organdır.

En sık tesadüfülen hastalıklar, tiroid hormonları imalindeki kumpassızlıklardır. Tiroid hormonları fazla ölçüde salgılandığında hipertriodizm, eksik ölçüde salgılandığında ise hipotriodizm alana kazanç. Tiroid bezinin iltihaplanmasına tiroidit ismi verilir. Tiroid bezinin klasikten büyük olmasına ise guatr ismi verilir. Guatrda, tiroid bezi gelişmiştir ancak işlevlerinde bozulma yoktur.

BULGU ve BULGULAR

Hipertiroidizm:

• İştah çoğalışına karşın kilo kaybı

• Asaplılık, çabukçuluk, ivedi yorulma

• Terleme, sıcağa tahammülsüzlük

• Çarpıntı, yüksek kan tazyiki

• İshal veya sık dışkılama

• Ağız kuruluğu, çok su içme, sık idrara çıkma, gece idrara çıkma

• Adale eforsuzluğu, ellerde titreme

• Bakışlarda afallamışlık veya fobi ifadesi. Göz kapağının yukarıya doğru gerilmesi ve göz kapağında şişme.

Göz kürelerinin öne doğru belirmesi. Gözü oynatan adalelerin yakalanmasına bağlı olarak yukarıya ve dış üst yana bakışta güçlük.

• Guatr

Hipotiroidizm:

• Halsizlik, ivedi yorulma, hareketlerde yavaşlama

• Kalp atışlarının yavaşlaması

• Uyku meylinin çoğalması

• Soğuğa dayanıksızlık

• Ses kalınlaşması, yavaş ve kısık sesle konuşma

• Tende kalınlaşma, kuruluk, saç dökülmesi, kaşların kenarlardan dökülmesi

• Kabızlık

• Terleme azlığı

• Yüzde ve gözkapaklarında kabarıklık

• Guatr

Tiroidit:

• Tiroid bezi üzerinde sızı, sıcaklık, kırmızılık

• Boyun hareketlerinde sızı ve kısıtlanma

• Tiroid bezinde akut, sızılı sihrime

• Yutma eforluğu

• Bu bulguların grip, boğmaca veya kızamık gibi bir virüs enfeksiyonundan kısa zaman sonra görülmesi

Guatr:

Çoğunlukla tiroid bezindeki sihrime dışında bulgu veya belirti yoktur. Gelişmeden dolayı etraf dokularda bası bulguları ortaya çıkabilir. Soluk darlığı ve yutma eforluğu görülebilir.

NEDENLERİ

Hipertiroidizm:

• Otoimmün bozukluklar Basedow-Graves hastalığı

• Özerk toksik adenom Plummer hastalığı, toksik nodüler guatr

• Fazla iyot alınması

• Fazla tiroid hormonu alınması

• Erken yarıyıldaki tiroiditler

Hipotiroidizm:

• Otoimmün bozukluklar Hashimoto tiroiditi

• Tiroid bezinin operasyonla alınması

• Radyoaktif iyot rehabilitasyonu

• İyot yetersizliği

• Hipotalamo-hipofizer eksiklik neticeyi TRF veya TSH hormonları yetersizliği sekonder hipotiroidizm örn. Sheehan belirtiyi

Tiroidit:

• Virüs enfeksiyonları ve verem, sifiliz gibi enfeksiyonlar

• Otoimmün bozukluklar

• Radyoaktif iyot rehabilitasyonu

Guatr:

• İyot yetersizliği endemik guatr

• Ergenlik çağı, hamilelik gibi yarıyıllarda tiroid hormonu gereksiniminin çoğalması

• Tiroid hormonu imalinin bozulması örn; enzim yetersizliği, propylthiouracil gibi ilaçlar, kara lahana.

• Kronik tiroidit

TEŞHİS USULLERİ

Tiroid işlevlerini inceleyen usuller çok gelişmiştir. Bu testler iyi seçilerek kullanılırsa, olayların büyük bir çoğunluğunda hem tiroid bezinin fonksiyonel vaziyetini değerlendirmek, hem de bir işlev farklılığı varsa bunun sebebini tanımlamak olası olur. Kullanılan başlıca testler altta belirtilmiştir.

Tiroidde hormon imalinin incelenmesi: Hastaya içirilen radyoaktif iyodun emin zamanlarda tiroidde yakalanma oranı araştırılır.

Kanda gezen tiroid hormonlarının ölçülmesi:

• Total T4 ve total T3 ölçülmesi

• Kanda gezen tiroid hormonlarının özgür fraksiyonlarının ölçülmesi

Tiroidin homeostatik hakimiyetini inceleyen testler:

• Serumda TSH atamayı

• TRH testi

• Tiroid supresyon testleri

Diğer teşhis usulleri:

• Tiroid sintigrafisi

• Tiroid ultrasonografisi

• Antikorların incelenmesi

• Serumda tiroglobulin atamayı

• Serumda kalsitonin atamayı

• İnce iğne aspirasyon biyopsisi

• Tiroid işlevlerinin metabolik indekslerle incelenmesi

• Tiroid replasmanında doz yeterliliğinin incelenmesi

REHABİLİTASYON

Hipertriodizm: Tiroid hormonlarının fazla imali baskılanmaya çalışılır.

• Antitiroid ilaçlar: Propylthiouracil veya methimazole kullanılır.

• Lügol eriyiği veya satüre potasyum iyodür kullanılabilir. Yalnızca cerrahi teşebbüse hazırlamak emeliyle, propylthiouracil ile beraber ve en çok 1 hafta vakitle kullanılır.

• Zorunlu görülen hadiselerde propranolol kullanılabilir.

• Cerrahi teşebbüs: 12-18 ay sonra antitiroid ilaçlar kesildiğinde aktivasyonu devam eden hastalarda ve başlangıçtan itibaren guatrı kocaman olanlarda uygulanır. Operasyon evveli antitiroid ilaçlarla hastanın hormonları banal gidişata getirilmelidir.

• Radyoaktif iyot rehabilitasyonu: Cerrahi rehabilitasyonu istemeyen veya cerrahi teşebbüs tehlikeyi yüksek hastalarda seçim edilmelidir.

• Göz belirtileri için aktif rehabilitasyon yoktur.

Hipotiroidizm: İmali eksik olan tiroid hormonlarının hastaya dışarıdan verilmesi gerekir. Rehabilitasyona ömür boyu devam edilir.

• Tiroid ekstresi, levotiroksin veya L-triiyodotironin kullanılır.

• Plazma kolesterol ve serum TSH seviyesinin banal seviyelere düşmesi, tesirli bir rehabilitasyon uygulandığını gösterir. Muayenehane bulgu ve belirtilerin izlenmesi rehabilitasyonda iyi bir yol göstericidir.

Tiroidit:

• Bakteri enfeksiyonlarına bağlı büyüyen olgularda uygun antibiyotikler verilir. Cerrahi drenaj yapılır.

• Aspirin türevi sızı kesiciler kullanılabilir. Ağır hadiselerde prednisolon verilir.

• Hashimoto tiroiditinde prednisolon ve/veya tiroid hormonları verilir.

Guatr:

• Hastalığın sık görüldüğü bölgelerde çocuk ve gençlerin perhizine iyot ilave edilmesi iyotlu tuz kullanılması guatr gelişimini önler.

• Yaygın ve yumuşak guatrlarda L-tiroksin kullanılması guatrı besbelli biçimde küçültür. Hastalığın sık görüldüğü bölgelerde veya enzim yetersizliği gibi gidişatlarda rehabilitasyon devamlı olmalıdır.

• Guatr bası bulgularına yol açıyorsa veya muayenehane ve laboratuar tahliller tiroid kanseri şüphesi veriyorsa rehabilitasyon cerrahidir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir